Bovenlicht, heropgeviste roman van Saramago

Drie jaar na Saramago’s dood verscheen Bovenlicht, een nooit eerder uitgegeven roman die hij schreef op dertig jarige leeftijd. Saramago laat in Bovenlicht zijn schrijfkunsten al even doorschemeren, maar het grootste deel van zijn talent blijft nog onder de oppervlakte.

Nobelprijswinnaar Saramago geldt als één van de belangrijkste schrijvers van de hedendaagse Portugese literatuur. Debuteren deed hij in 1947 met Het Land in Zonde en daar was het bijna bij gebleven. Een twintigtal jaren bleef het stil omdat de uitgeverijen weigerden om zijn roman Bovenlicht te publiceren. Uiteindelijk doorbrak hij de stilte en publiceerde nog verschillende romans en dichtbundels, waarvan Stad der Blinden zijn bekendste werk is bij het grote publiek.

In Bovenlicht volgen we verschillende gezinnen in één appartementsblok te midden in Lissabon anno jaren vijftig. Schoenmaker Silvestre wonend op de begane grond heeft een kamer op overschot en zoekt een jongeman om bij hem in te trekken. Ondertussen heeft Justina – wonend op de eerste verdieping – opnieuw een hevige ruzie heeft met haar agressieve echtgenoot. De Spaanse Carmen  -buurvrouw van Silvestre – beklaagt zichzelf om haar ongelukkig huwelijk, terwijl Lidia zich in het appartement twee etages hoger een zeer gelukkige vrouw waant.  Dit is maar een kleine greep uit de vele gezinnen en hun problemen van het gebouw.

Saramago demonstreert dat hij op zeer jonge leeftijd al een heel goed observator was. Hij weet als geen ander de dagelijkse problemen waar gezinnen in die tijd mee worstelden te beschrijven. Saramago zet zelfs een vraagteken bij het klassieke gezin, wat in de jaren 50 niet evident was. Moeten wij allen getrouwd zijn om gelukkig te zijn? Deze vraag wordt geïntroduceerd tijdens de filosofische gesprekken tussen schoenmaker Silvestre en zijn kostinwoner Abel. Nu, zestig jaar later, kunnen we inderdaad stellen dat het klassieke gezin niet de enige mogelijkheid is om gelukkig te worden, het is slechts één van de vele mogelijkheden.

Spijtig dat Saramago zijn verhaal enkel laat afspelen in het appartementblok zelf, want op die manier leren we het Lissabon van toen niet echt kennen. Er is geen enkele beschrijving van de stad zelf en dat is een gemiste kans. Daarnaast beperkt hij zich ook niet in het aantal vertelstandpunten, bijna ieder personage uit de roman doet zijn verhaal. Hierdoor komt de roman in zijn geheel oppervlakkig over en lijken de personages eerder passanten.

Eerlijk is eerlijk, we mogen deze roman niet vergelijken met zijn later werk, waar hij zich een excellent schrijver toonde. Bovenlicht had eigenlijk zijn tweede roman moeten zijn en daar moeten we rekening mee houden. Alles is zeer mooi beschreven maar het verhaal mist diepgang. Al zal Bovenlicht de Saramagofans wel bekoren, maar dan eerder uit sentiment.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: