Julian Barnes – Het tumult van de tijd

Het is reeds sinds 2011 geleden dat Julian Barnes ons verblijdde met een roman. Hij won toen met ‘Sense of an ending’ de Man Booker Prize. Vorige week werd de Nederlandse vertaling van ‘The noise of time’ officieel voor gesteld in Amsterdam, ruim twee weken voor de verschijning in England.

Het tumult van de tijd is de fictieve biografie van Dmitri Sjostakovitsj. Een van de gekende Russische componisten die onder het juk van Stalin leefde. Het waren turbulente tijden voor schrijvers en muzikanten. Vrijelijk componeren was uit den boze. De muziek was van het volk. Sjostakovitsj zijn werk werd door Stalin verbannen naar aanleiding van de opera Lady Macbeth uit het district Mtsensk. Later rehabiliteerde Sjostakovitsj en werd hij wederom bejubeld.

Barnes koos bewust om geen biografie maar een roman te schrijven. Het is een spel met de lezer. Wat is er werkelijk gebeurd en waar neemt de romantische vrijheid van de schrijver de overhand? Waarheid is altijd al een belangrijk thema geweest binnen het werk van Barnes, maar is in ‘het tumult van de schrijver’ nog relevanter. Sjostakovitsj had nooit de volledige creatieve vrijheid, restricties werden hem door de macht opgelegd. Artikels werden in zijn naam geschreven.

Het tumult van de tijd is geen roman over muziek. Barnes zoekt de verhouding op tussen kunst en macht. Wat doet macht met een kunstenaar? Hoe kan je oprecht opkomen voor je ideeën in een systeem dat geënt is op angst. Waar vrijheid een vies begrip is. Sjostakovitsj worstelt met die vraag. Enerzijds tracht hij ironie te brengen in zijn composities als protest tegen het regime, maar doorzien de mensen dat. Anderzijds blijft hij mee gaan met het systeem en wordt uiteindelijk lid van de communistische partij. Een held is hij niet, maar de gevluchte kunstenaars waren dat evenmin.

Met een uitgepuurde taal neemt Barnes je mee op sleeptouw. Het verhaal kent weinig franjes, geen grote uitweidingen, maar heeft dat ook niet nodig. In korte alinea’s weet Barnes een sfeer te scheppen die beklemmend is. Het zorgt voor ijzerscherpe scènes in het eerste deel van de roman, die bedoeld zijn om het angstig klimaat van het Sovjet regime te schetsen. In het tweede deel neemt hij meer tijd om de beweegredenen van Sjostakovitsj uit te diepen.

Met recht en rede wordt Barnes als een van de grootste Engelstalige auteurs beschouwd. Het tumult van de tijd is een indrukwekkende roman die de macht van het Sovjet regime onderzoekt. Barnes doet dat met uitzonderlijke precisie. Barnes’ keuze om een roman te schrijven is de beste gebleken, als biografie zou het verhaal van Sjostakovitsj nooit zo een diepe indruk achter gelaten hebben.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: